Het Historische Hart gpx.studio 8.91306260046681 Herberg Macharius Deze buurtherberg draait volledig op vrijwilligers en dat merk je aan alles: aan de prijzen, aan het gemak waarmee je aan een tafel schuift bij mensen die je niet kent, aan de affiches voor concerten, quizavonden en het taalcafé. Ze zit in het poortgebouw van het oude slachthuis, met het Coyendanspark voor de deur en de ruïnes van de Sint-Baafsabdij ernaast. Weinig plekken in Gent geven je in één pint zo goed door hoe een wijk hier werkt. Deze buurtherberg draait volledig op vrijwilligers en dat merk je aan alles: aan de prijzen, aan het gemak waarmee je aan een tafel schuift bij mensen die je niet kent, aan de affiches voor concerten, quizavonden en het taalcafé. Ze zit in het poortgebouw van het oude slachthuis, met het Coyendanspark voor de deur en de ruïnes van de Sint-Baafsabdij ernaast. Weinig plekken in Gent geven je in één pint zo goed door hoe een wijk hier werkt. Restaurant 8.582857224273951 Et Alors Stop in dit brunchcafé voor een koffie of een warme chocolade - die laatste heeft hier terecht een reputatie. Het terras hangt over de Leie en vangt het licht van het water, op een steenworp van de Graslei maar zonder het gedrang. Binnen is het licht en ruim. Ze nemen hun tijd op drukke momenten, dus reken op een halfuur eerder dan tien minuten, en dat is precies wat een pauze zou moeten zijn. Stop in dit brunchcafé voor een koffie of een warme chocolade - die laatste heeft hier terecht een reputatie. Het terras hangt over de Leie en vangt het licht van het water, op een steenworp van de Graslei maar zonder het gedrang. Binnen is het licht en ruim. Ze nemen hun tijd op drukke momenten, dus reken op een halfuur eerder dan tien minuten, en dat is precies wat een pauze zou moeten zijn. Restaurant 8.454108632067948 't Kanon Dit café zet zijn terras pal naast de Dulle Griet, het middeleeuwse reuzenkanon waar het zijn naam aan dankt, met de Leie ervoor en het Patershol aan de overkant. De bierkaart leunt sterk op lokaal werk en er staan ook fatsoenlijke wijnen op. Wie meer dan dorst heeft: de keuken doet kleine dingen goed, van zuurdesembrood tot hun gefrituurde kip. Vanaf de vroege namiddag open, dus plan deze stop in de tweede helft van je lus. Dit café zet zijn terras pal naast de Dulle Griet, het middeleeuwse reuzenkanon waar het zijn naam aan dankt, met de Leie ervoor en het Patershol aan de overkant. De bierkaart leunt sterk op lokaal werk en er staan ook fatsoenlijke wijnen op. Wie meer dan dorst heeft: de keuken doet kleine dingen goed, van zuurdesembrood tot hun gefrituurde kip. Vanaf de vroege namiddag open, dus plan deze stop in de tweede helft van je lus. Restaurant 8.231235072492934 Veerleplein Een van de oudste pleinen van Gent en de start van onze wandeling, aan de voet van het Gravensteen. Genoemd naar de Sint-Veerlekerk, in 1212 opgericht als hofkerk van de graven van Vlaanderen en in 1581 gesloopt. Ruim vier eeuwen lang was dit een van de drie Gentse plaatsen waar publieke terechtstellingen plaatsvonden: onthoofdingen, en voor valsemunters de kookpot met olie. Van 1407 tot het einde van de 18de eeuw was het plein de enige strafplaats voor valsemunters in heel Vlaanderen. De graaf keek toe vanop het Gravensteen. Kijk vanavond eens naar de lantaarns. Sinds 2011 staat hier "Ai Nati Oggi" van Alberto Garutti: de lampen zijn verbonden met de Gentse kraamklinieken. Bij elke geboorte drukt iemand op de knop en knipperen de lichten traag aan en uit. Waar ooit levens eindigden, kondigt het plein er nu aan. Een van de oudste pleinen van Gent en de start van onze wandeling, aan de voet van het Gravensteen. Genoemd naar de Sint-Veerlekerk, in 1212 opgericht als hofkerk van de graven van Vlaanderen en in 1581 gesloopt. Ruim vier eeuwen lang was dit een van de drie Gentse plaatsen waar publieke terechtstellingen plaatsvonden: onthoofdingen, en voor valsemunters de kookpot met olie. Van 1407 tot het einde van de 18de eeuw was het plein de enige strafplaats voor valsemunters in heel Vlaanderen. De graaf keek toe vanop het Gravensteen. Kijk vanavond eens naar de lantaarns. Sinds 2011 staat hier "Ai Nati Oggi" van Alberto Garutti: de lampen zijn verbonden met de Gentse kraamklinieken. Bij elke geboorte drukt iemand op de knop en knipperen de lichten traag aan en uit. Waar ooit levens eindigden, kondigt het plein er nu aan. Information 7.786864184461767 Prinsenhofplein Je staat hier op het voorplein van een verdwenen paleis. Lodewijk van Male, graaf van Vlaanderen, bouwde vanaf het midden van de 14de eeuw op deze plek een residentie uit, als opvolger van het te tochtige en grimmige Gravensteen. Het domein besloeg zowat 2 hectare en telde zo'n 300 kamers, met aangelegde tuinen en een eigen dierentuin, het Leeuwenhof. Op zijn hoogtepunt hielden ze er tot negen leeuwen, met namen als Austria, Bourgoigne en Flandria. Op 24 februari 1500 werd Karel V hier geboren, en sindsdien heet de plek Prinsenhof. De jongen zou precies die gebieden erven waarnaar de leeuwen genoemd waren. Veertig jaar later stond hij hier opnieuw: op 29 april 1540 maakte hij uitgerekend in het Prinsenhof de strafmaatregelen bekend voor zijn rebelse geboortestad. De stroppendragers waren geboren. Je staat hier op het voorplein van een verdwenen paleis. Lodewijk van Male, graaf van Vlaanderen, bouwde vanaf het midden van de 14de eeuw op deze plek een residentie uit, als opvolger van het te tochtige en grimmige Gravensteen. Het domein besloeg zowat 2 hectare en telde zo'n 300 kamers, met aangelegde tuinen en een eigen dierentuin, het Leeuwenhof. Op zijn hoogtepunt hielden ze er tot negen leeuwen, met namen als Austria, Bourgoigne en Flandria. Op 24 februari 1500 werd Karel V hier geboren, en sindsdien heet de plek Prinsenhof. De jongen zou precies die gebieden erven waarnaar de leeuwen genoemd waren. Veertig jaar later stond hij hier opnieuw: op 29 april 1540 maakte hij uitgerekend in het Prinsenhof de strafmaatregelen bekend voor zijn rebelse geboortestad. De stroppendragers waren geboren. Information 7.13431519258974 De Stroppendrager Op 3 mei 1540 trok een stoet van het stadhuis naar het Prinsenhof: schepenen, stadssecretarissen en ambtenaren blootsvoets in zwarte tabbaard, gevolgd door 318 leden van de kleine neringen en 50 wevers. Achteraan liepen 50 "creesers" (krijsers) in wit hemd, met een strop om de hals als teken dat ze het verdienden opgehangen te worden. Bij het Prinsenhof moesten ze de keizer om genade smeken. Gent verloor die maand al zijn vrijheden en privileges, Klokke Roeland werd uit het belfort gehaald en de Sint-Baafsabdij moest wijken voor een Spaanse citadel. De vernedering werd een geuzennaam: stroppendragers. Dit beeld van Chris De Mangel kwam er in 1986, na een wedstrijd van de Gentsche Sosseteit - 1,80 meter en 180 kilo brons. Het kijkt richting de poort van het Prinsenhof, waar Karel V geboren werd. Maar de man knielt niet: hij draagt de strop met opgeheven hoofd en houdt één arm achter de rug, met de duim tussen de vingers geklemd - een oud gebaar van pure verachting. Loop er dus even omheen. De pointe van dit beeld zit aan de achterkant. Op 3 mei 1540 trok een stoet van het stadhuis naar het Prinsenhof: schepenen, stadssecretarissen en ambtenaren blootsvoets in zwarte tabbaard, gevolgd door 318 leden van de kleine neringen en 50 wevers. Achteraan liepen 50 "creesers" (krijsers) in wit hemd, met een strop om de hals als teken dat ze het verdienden opgehangen te worden. Bij het Prinsenhof moesten ze de keizer om genade smeken. Gent verloor die maand al zijn vrijheden en privileges, Klokke Roeland werd uit het belfort gehaald en de Sint-Baafsabdij moest wijken voor een Spaanse citadel. De vernedering werd een geuzennaam: stroppendragers. Dit beeld van Chris De Mangel kwam er in 1986, na een wedstrijd van de Gentsche Sosseteit - 1,80 meter en 180 kilo brons. Het kijkt richting de poort van het Prinsenhof, waar Karel V geboren werd. Maar de man knielt niet: hij draagt de strop met opgeheven hoofd en houdt één arm achter de rug, met de duim tussen de vingers geklemd - een oud gebaar van pure verachting. Loop er dus even omheen. De pointe van dit beeld zit aan de achterkant. Information 7.019699691926358 Brug der Keizerlijke Geneugten Deze voetgangersbrug over de Lieve kwam er in 2000, tijdens het Keizer Kareljaar, op initiatief van volkszanger-beeldhouwer Walter De Buck samen met stadsbeeldhouwers José Mestdagh, Dirk van Hecke en Walter De Dauw. Het project was tegelijk een leerschool voor het ambacht van steenkapper. Aan elke oever staan twee monumentale beelden in de vorm van boomkruinen, gehouwen uit bollen Franse natuursteen van zeven ton per stuk: Janneke en Kwade Berth aan de kant van het Zilverhof, Mooie Veerle en Keizer Karel aan de Sint-Antoniuskaai. De Gentenaar noemt ze gewoon de krimbollen of de bloemkolen. Elk beeld vertelt een legende uit het leven van Karel V, en zoals de naam al zegt zijn het niet de heldhaftigste. Zo is er het verhaal van de schipper die met een zwaarbeladen schuit over de Lieve trekt en tegen een welgeklede jongeman botst - hij scheldt hem uit voor adellijke nietsnut. Wanneer de bemoeizieke keizer hem wil terechtwijzen, gooit de schipper hem gewoon het sleeptouw toe: "Trek dan zelf als je beter weet!" De keizer trok. Vanaf de brug heb je zicht op het Rabot en het Augustijnenklooster. Deze voetgangersbrug over de Lieve kwam er in 2000, tijdens het Keizer Kareljaar, op initiatief van volkszanger-beeldhouwer Walter De Buck samen met stadsbeeldhouwers José Mestdagh, Dirk van Hecke en Walter De Dauw. Het project was tegelijk een leerschool voor het ambacht van steenkapper. Aan elke oever staan twee monumentale beelden in de vorm van boomkruinen, gehouwen uit bollen Franse natuursteen van zeven ton per stuk: Janneke en Kwade Berth aan de kant van het Zilverhof, Mooie Veerle en Keizer Karel aan de Sint-Antoniuskaai. De Gentenaar noemt ze gewoon de krimbollen of de bloemkolen. Elk beeld vertelt een legende uit het leven van Karel V, en zoals de naam al zegt zijn het niet de heldhaftigste. Zo is er het verhaal van de schipper die met een zwaarbeladen schuit over de Lieve trekt en tegen een welgeklede jongeman botst - hij scheldt hem uit voor adellijke nietsnut. Wanneer de bemoeizieke keizer hem wil terechtwijzen, gooit de schipper hem gewoon het sleeptouw toe: "Trek dan zelf als je beter weet!" De keizer trok. Vanaf de brug heb je zicht op het Rabot en het Augustijnenklooster. Information 7.309001275814865 Plotersgracht De straat is genoemd naar de Plotters- of Leertouwersgracht, die er ongeveer parallel mee liep en in 1872 gedempt werd. Die gracht zou al rond 867 gegraven zijn; in het Frans droeg ze de naam "le fossé des Corroyeurs". Ploten is de eerste fase in het maken van leder, en de oevers van de gracht zaten dan ook vol lederbewerkers. Een ploter was de man die met een schraapijzer de laatste restjes vet en haar van de dierenhuiden verwijderde. In de volksmond heette de waterloop de "Quade Gracht". Dat had een reden. Voor je aan de eigenlijke lederbewerking kon beginnen, moesten de huiden geweekt worden in een bad van water, kalk, boomschors, mest en urine - de ammoniak daarin maakte de stugge huiden weer soepel. Dat gebeurde hier, midden in de stad, jarenlang. Op de hoek met de Hertogstraat staat nog het Plotershuisje, een woning uit de 16de of 17de eeuw. De gracht zelf ligt er nog altijd, alleen overwelfd: je loopt er gewoon overheen. De straat is genoemd naar de Plotters- of Leertouwersgracht, die er ongeveer parallel mee liep en in 1872 gedempt werd. Die gracht zou al rond 867 gegraven zijn; in het Frans droeg ze de naam "le fossé des Corroyeurs". Ploten is de eerste fase in het maken van leder, en de oevers van de gracht zaten dan ook vol lederbewerkers. Een ploter was de man die met een schraapijzer de laatste restjes vet en haar van de dierenhuiden verwijderde. In de volksmond heette de waterloop de "Quade Gracht". Dat had een reden. Voor je aan de eigenlijke lederbewerking kon beginnen, moesten de huiden geweekt worden in een bad van water, kalk, boomschors, mest en urine - de ammoniak daarin maakte de stugge huiden weer soepel. Dat gebeurde hier, midden in de stad, jarenlang. Op de hoek met de Hertogstraat staat nog het Plotershuisje, een woning uit de 16de of 17de eeuw. De gracht zelf ligt er nog altijd, alleen overwelfd: je loopt er gewoon overheen. Information 7.5256665004026795 Kaatsspelplein Rond 1500 duikt hier de naam "Caetseplaetskin" op, en tijdens de Franse overheersing heette het plein Jeu de Paume - later vertaald naar Kaatsspelplein. Kaatsen is het balspel waarbij je de bal met de blote hand terugslaat, de voorloper van het tennis. Dit was met andere woorden het speelplein van de buurt, en dat is het al meer dan vijf eeuwen. Het plein vormt een brede doorgang van het Drongenhof naar de Trommelstraat, in het noorden begrensd door de kapel van Drongenhof met aangebouwde huisjes en een poortje naar de bijgebouwen van het klooster der Geschoeide Karmelieten. Het Drongenhof was de refuge van de abdij van Drongen: een uitwijkplaats voor kloosterlingen van buiten de stad in tijden van oorlog of opstand, met een kapel uit 1535 die in 1608 vernieuwd werd. De functie is nooit helemaal veranderd. Elk jaar rond 15 augustus vinden hier de Patersholfeesten plaats, ook wel de kleine Gentse Feesten genoemd, met optredens op het Kaatsspelplein. De dekenij bakt gestreken mastellen, er is een rommelmarkt, en de mis in de Sint-Stefanuskerk wordt in het Gents dialect gepreekt. Het weekend eindigt met de kaarskensstoet, waarbij wie in tabbaard - nachthemd - meeloopt een officiële oorkonde krijgt. Vijfhonderd jaar geleden speelden ze hier bal, nu staat er een podium. Verder is er weinig veranderd. Rond 1500 duikt hier de naam "Caetseplaetskin" op, en tijdens de Franse overheersing heette het plein Jeu de Paume - later vertaald naar Kaatsspelplein. Kaatsen is het balspel waarbij je de bal met de blote hand terugslaat, de voorloper van het tennis. Dit was met andere woorden het speelplein van de buurt, en dat is het al meer dan vijf eeuwen. Het plein vormt een brede doorgang van het Drongenhof naar de Trommelstraat, in het noorden begrensd door de kapel van Drongenhof met aangebouwde huisjes en een poortje naar de bijgebouwen van het klooster der Geschoeide Karmelieten. Het Drongenhof was de refuge van de abdij van Drongen: een uitwijkplaats voor kloosterlingen van buiten de stad in tijden van oorlog of opstand, met een kapel uit 1535 die in 1608 vernieuwd werd. De functie is nooit helemaal veranderd. Elk jaar rond 15 augustus vinden hier de Patersholfeesten plaats, ook wel de kleine Gentse Feesten genoemd, met optredens op het Kaatsspelplein. De dekenij bakt gestreken mastellen, er is een rommelmarkt, en de mis in de Sint-Stefanuskerk wordt in het Gents dialect gepreekt. Het weekend eindigt met de kaarskensstoet, waarbij wie in tabbaard - nachthemd - meeloopt een officiële oorkonde krijgt. Vijfhonderd jaar geleden speelden ze hier bal, nu staat er een podium. Verder is er weinig veranderd. Information 7.948165805734249 Oudburg Deze straat verbindt de Kraanlei met het Sluizeken en loopt ongeveer parallel met de Leie. De naam gaat terug op de oudste kern van Gent: begin 10de eeuw lag hier op een eiland van iets meer dan 5,5 hectare een omwalde grafelijke versterking, omringd door vier waterlopen - de Leie in het zuiden, de Lieve in het westen, de Plotersgracht in het noorden en de Schipgracht in het noordoosten. Pas toen graaf Filips van den Elzas eind 12de eeuw een nieuwe burcht liet optrekken, het Gravensteen, kreeg de oude nederzetting de naam vetus burgus: de oude burg. Ze werd dus pas "oud" genoemd toen er iets nieuwers naast kwam te staan. In 1274 werd het gebied bij de stad geannexeerd en verdedigd door drie poorten: de Schaapbrugpoort, de Grauwpoort en de Waterpoort. De twee straatkanten hebben een verschillende leeftijd, en dat is geen toeval. Aan de zuidkant, langs de Leie, staan voornamelijk 18de-eeuwse woningen waar in de 19de eeuw een nieuwe gevel voor werd gezet. In 1870 werd de Oudburg verbreed en daarbij werd de rooilijn van de noordkant verlegd, waardoor de huizen aan die zijde grotendeels dateren van het einde van de 19de eeuw. Van de gesloopte 18de-eeuwse gevels weten we nog hoe ze eruitzagen, dankzij de bewaarde bouwaanvragen met hun "bewerpen" in het stadsarchief. Deze straat verbindt de Kraanlei met het Sluizeken en loopt ongeveer parallel met de Leie. De naam gaat terug op de oudste kern van Gent: begin 10de eeuw lag hier op een eiland van iets meer dan 5,5 hectare een omwalde grafelijke versterking, omringd door vier waterlopen - de Leie in het zuiden, de Lieve in het westen, de Plotersgracht in het noorden en de Schipgracht in het noordoosten. Pas toen graaf Filips van den Elzas eind 12de eeuw een nieuwe burcht liet optrekken, het Gravensteen, kreeg de oude nederzetting de naam vetus burgus: de oude burg. Ze werd dus pas "oud" genoemd toen er iets nieuwers naast kwam te staan. In 1274 werd het gebied bij de stad geannexeerd en verdedigd door drie poorten: de Schaapbrugpoort, de Grauwpoort en de Waterpoort. De twee straatkanten hebben een verschillende leeftijd, en dat is geen toeval. Aan de zuidkant, langs de Leie, staan voornamelijk 18de-eeuwse woningen waar in de 19de eeuw een nieuwe gevel voor werd gezet. In 1870 werd de Oudburg verbreed en daarbij werd de rooilijn van de noordkant verlegd, waardoor de huizen aan die zijde grotendeels dateren van het einde van de 19de eeuw. Van de gesloopte 18de-eeuwse gevels weten we nog hoe ze eruitzagen, dankzij de bewaarde bouwaanvragen met hun "bewerpen" in het stadsarchief. Information 8.308049805130413 Jacob van Artevelde Van 1337 tot 1345 had deze man de feitelijke macht in Gent en in Vlaanderen. Tijdens de Honderdjarige Oorlog koos hij de kant van Engeland en hief hij de boycot op de Engelse wolinvoer op, want zonder wol geen lakennijverheid en zonder lakennijverheid geen Gent. Op 26 januari 1340 riep hij hier op de Vrijdagmarkt de Engelse koning Eduard III uit tot koning van Frankrijk, waarmee hij het gezag van de graaf opzijschoof. In 1345 werd hij tijdens een oproer met een bijl vermoord, vlakbij zijn huis aan de Kalandeberg. Voor de rest van Vlaanderen is hij de Wijze Man. Voor de Gentenaar is hij Tsok. Daarna raakte hij grotendeels vergeten, tot de 19de-eeuwse romantici hem terughaalden en er een ware Arteveldecultus ontstond. Het standbeeld is het oudste van Gent, van de Gentse beeldhouwer Pieter De Vigne-Quyo: vier meter zeventig brons op een sokkel van zes en een halve meter, versierd met de wapens van de 14de-eeuwse gilden en drie taferelen van verdragen die hij sloot. De onthulling op 14 september 1863 gebeurde in aanwezigheid van koning Leopold I en ging gepaard met vier dagen feest, met een gelegenheidscantate gezongen door 1200 zangers en muzikanten. Zijn arm wijst richting Engeland. Dat beeld vertelt dus evenveel over 1863 als over 1340. Van 1337 tot 1345 had deze man de feitelijke macht in Gent en in Vlaanderen. Tijdens de Honderdjarige Oorlog koos hij de kant van Engeland en hief hij de boycot op de Engelse wolinvoer op, want zonder wol geen lakennijverheid en zonder lakennijverheid geen Gent. Op 26 januari 1340 riep hij hier op de Vrijdagmarkt de Engelse koning Eduard III uit tot koning van Frankrijk, waarmee hij het gezag van de graaf opzijschoof. In 1345 werd hij tijdens een oproer met een bijl vermoord, vlakbij zijn huis aan de Kalandeberg. Voor de rest van Vlaanderen is hij de Wijze Man. Voor de Gentenaar is hij Tsok. Daarna raakte hij grotendeels vergeten, tot de 19de-eeuwse romantici hem terughaalden en er een ware Arteveldecultus ontstond. Het standbeeld is het oudste van Gent, van de Gentse beeldhouwer Pieter De Vigne-Quyo: vier meter zeventig brons op een sokkel van zes en een halve meter, versierd met de wapens van de 14de-eeuwse gilden en drie taferelen van verdragen die hij sloot. De onthulling op 14 september 1863 gebeurde in aanwezigheid van koning Leopold I en ging gepaard met vier dagen feest, met een gelegenheidscantate gezongen door 1200 zangers en muzikanten. Zijn arm wijst richting Engeland. Dat beeld vertelt dus evenveel over 1863 als over 1340. Information 8.577618608237309 Melusine Bovenop de spits van 't Toreken op de Vrijdagmarkt draait een zeemeermin met een spiegel in haar hand. Dat is Melusine, een figuur uit de Franse folklore: een watergeest die trouwt met een jager op één voorwaarde - hij mag haar op zaterdag nooit zien. Hij houdt zich er jarenlang aan, tot de nieuwsgierigheid wint en hij haar in bad bespiedt. Onderaan blijkt ze een slangenstaart te hebben. Melusine merkt dat haar geheim uit is, en verdwijnt voorgoed. Hoe komt zij dan in Gent terecht? Volgens het verhaal droegen de kruisvaarders uit Poitiers een vaandel met een gouden Melusine mee naar het Heilig Land. Dat vaandel werd veroverd door de Arabieren, heroverd door Vlaamse kruisvaarders en meegebracht naar Biervliet. Toen de Gentenaars daar eeuwen later onder Jacob van Artevelde voor de poorten stonden, waren het de huidevetters die als eersten over de stadsmuren geraakten. Van Artevelde beloonde hun moed met het beeld van Melusine, en zij zetten haar als windwijzer op hun gildehuis. Dit is dat gildehuis, uit de 15de eeuw, tegenwoordig het Poëziecentrum. De Melusine die je nu ziet is een nieuwere versie, maar ze staat nog altijd op dezelfde plek. Bovenop de spits van 't Toreken op de Vrijdagmarkt draait een zeemeermin met een spiegel in haar hand. Dat is Melusine, een figuur uit de Franse folklore: een watergeest die trouwt met een jager op één voorwaarde - hij mag haar op zaterdag nooit zien. Hij houdt zich er jarenlang aan, tot de nieuwsgierigheid wint en hij haar in bad bespiedt. Onderaan blijkt ze een slangenstaart te hebben. Melusine merkt dat haar geheim uit is, en verdwijnt voorgoed. Hoe komt zij dan in Gent terecht? Volgens het verhaal droegen de kruisvaarders uit Poitiers een vaandel met een gouden Melusine mee naar het Heilig Land. Dat vaandel werd veroverd door de Arabieren, heroverd door Vlaamse kruisvaarders en meegebracht naar Biervliet. Toen de Gentenaars daar eeuwen later onder Jacob van Artevelde voor de poorten stonden, waren het de huidevetters die als eersten over de stadsmuren geraakten. Van Artevelde beloonde hun moed met het beeld van Melusine, en zij zetten haar als windwijzer op hun gildehuis. Dit is dat gildehuis, uit de 15de eeuw, tegenwoordig het Poëziecentrum. De Melusine die je nu ziet is een nieuwere versie, maar ze staat nog altijd op dezelfde plek. Information 10.378514300941827 Graffitistraatje Officieel heet dit de Werregarenstraat, en de eerste vermelding gaat terug tot 1353: "up den oernic van Werregaren steghe". De naam komt van een huis dat De Werregaren heette en later De Griffioen en De Pellicaen werd genoemd. Toen de Borluutstraat werd aangelegd - de huidige Belfortstraat - verloor het steegje zijn functie als doorgang en zakte het weg. Rond 1830 zat hier een publiekshuis, en van halverwege de 19de eeuw tot na de Tweede Wereldoorlog stond de straat bekend als een druk beklante rendez-vouswoning. Er was ook een grafkistenmaker gevestigd. Kortom: een vergeten achterafstraatje met een dubieuze reputatie. Dat kantelde in de jaren 1990, toen de Amerikaanse graffitikunstenaar John Matos vrij spel kreeg op een stuk van de muur. Het resultaat viel zodanig mee dat steeds meer huiseigenaars hun gevel ter beschikking stelden, en tijdens de Gentse Feesten van 1995 werd het straatje officieel een gedoogzone. Sindsdien wordt hier dagelijks gespoten en verandert het beeld voortdurend: onder elke laag verf zit een vorige. Er geldt maar één afspraak, de regel van de spuitbus - je overspuit geen werk dat beter is dan het jouwe. En laat de buurtbewoners 's avonds slapen. Officieel heet dit de Werregarenstraat, en de eerste vermelding gaat terug tot 1353: "up den oernic van Werregaren steghe". De naam komt van een huis dat De Werregaren heette en later De Griffioen en De Pellicaen werd genoemd. Toen de Borluutstraat werd aangelegd - de huidige Belfortstraat - verloor het steegje zijn functie als doorgang en zakte het weg. Rond 1830 zat hier een publiekshuis, en van halverwege de 19de eeuw tot na de Tweede Wereldoorlog stond de straat bekend als een druk beklante rendez-vouswoning. Er was ook een grafkistenmaker gevestigd. Kortom: een vergeten achterafstraatje met een dubieuze reputatie. Dat kantelde in de jaren 1990, toen de Amerikaanse graffitikunstenaar John Matos vrij spel kreeg op een stuk van de muur. Het resultaat viel zodanig mee dat steeds meer huiseigenaars hun gevel ter beschikking stelden, en tijdens de Gentse Feesten van 1995 werd het straatje officieel een gedoogzone. Sindsdien wordt hier dagelijks gespoten en verandert het beeld voortdurend: onder elke laag verf zit een vorige. Er geldt maar één afspraak, de regel van de spuitbus - je overspuit geen werk dat beter is dan het jouwe. En laat de buurtbewoners 's avonds slapen. Information 10.097750638691876 Mammelokker Dit kleine gebouw tegen de westgevel van de Lakenhalle en de noordkant van het Belfort werd opgetrokken in 1741, naar een ontwerp van bouwmeester David 't Kindt in Lodewijk XV-stijl. Het verving de oude stadsgevangenis op de Korenmarkt, het Chastelet, dat in 1718 gesloopt was. Zelf was het geen cel maar de cipierswoning en de toegang: de eigenlijke gevangenis zat van 1742 tot februari 1902 in de benedenzaal van de Lakenhalle. De naam komt van het reliëf op het timpaan en is puur Gents - mamme voor borst, lokken voor zuigen. Het tafereel gaat terug op de Romeinse legende van Cimon en Pero, opgetekend door Valerius Maximus rond het jaar 31. Cimon zit geketend in de gevangenis, veroordeeld tot de hongerdood. Zijn dochter mag hem bezoeken op één voorwaarde: geen eten meebrengen. Na een maand verwondert iedereen zich erover dat de man nog leeft. Wat je op de gevel ziet, is het antwoord: Pero geeft haar vader de borst, door de tralies heen. Het is een van de weinige afbeeldingen van deze Caritas Romana in de Noord-Europese architectuur, en sinds 1999 hoort het als onderdeel van het Belfort bij het Unesco-werelderfgoed. Dit kleine gebouw tegen de westgevel van de Lakenhalle en de noordkant van het Belfort werd opgetrokken in 1741, naar een ontwerp van bouwmeester David 't Kindt in Lodewijk XV-stijl. Het verving de oude stadsgevangenis op de Korenmarkt, het Chastelet, dat in 1718 gesloopt was. Zelf was het geen cel maar de cipierswoning en de toegang: de eigenlijke gevangenis zat van 1742 tot februari 1902 in de benedenzaal van de Lakenhalle. De naam komt van het reliëf op het timpaan en is puur Gents - mamme voor borst, lokken voor zuigen. Het tafereel gaat terug op de Romeinse legende van Cimon en Pero, opgetekend door Valerius Maximus rond het jaar 31. Cimon zit geketend in de gevangenis, veroordeeld tot de hongerdood. Zijn dochter mag hem bezoeken op één voorwaarde: geen eten meebrengen. Na een maand verwondert iedereen zich erover dat de man nog leeft. Wat je op de gevel ziet, is het antwoord: Pero geeft haar vader de borst, door de tralies heen. Het is een van de weinige afbeeldingen van deze Caritas Romana in de Noord-Europese architectuur, en sinds 1999 hoort het als onderdeel van het Belfort bij het Unesco-werelderfgoed. Information 9.559828918888165 Belfort Een belfort is geen kerktoren en geen kasteeltoren: het is de toren van de burgers. De eerste rekeningen dateren van 1313, naar een ontwerptekening van meestermetselaar Jan van Haelst, en tien jaar later stonden vier van de zes geplande bouwlagen er. In 1402 werden de stadsprivileges hier bewaard, in een kist achter slot in de torenkluis - de papieren waarop de Gentse vrijheden stonden, veilig achter meters steen. Vanaf 1442 verhuisden ook de torenwachters van de Sint-Niklaaskerk naar het Belfort. Hun korps hield het vol tot 1869. In een stad van hout en stro was brand de grootste vijand, en zij waren de ogen. Bovenaan waakt de draak, symbool van waakzaamheid, al sinds de jaren 1370. De huidige is de derde in de rij, geplaatst in 1980; het origineel staat beneden in de toren. De stenen spits is van 1913, gebouwd voor de wereldtentoonstelling ter vervanging van een verroeste gietijzeren constructie, maar wel naar het 14de-eeuwse ontwerp. En dan is er Klokke Roeland, de stormklok uit 1314-15 die de Gentenaars waarschuwde. In 1659 werd ze stukgeslagen en haar 12.000 pond brons omgesmolten tot een beiaard van veertig klokken. De grootste daarvan, de Grote Triomfante, erfde meteen de naam van haar voorganger. Ze barstte in 1914 en hangt nu op het Emile Braunplein, op ooghoogte. Een belfort is geen kerktoren en geen kasteeltoren: het is de toren van de burgers. De eerste rekeningen dateren van 1313, naar een ontwerptekening van meestermetselaar Jan van Haelst, en tien jaar later stonden vier van de zes geplande bouwlagen er. In 1402 werden de stadsprivileges hier bewaard, in een kist achter slot in de torenkluis - de papieren waarop de Gentse vrijheden stonden, veilig achter meters steen. Vanaf 1442 verhuisden ook de torenwachters van de Sint-Niklaaskerk naar het Belfort. Hun korps hield het vol tot 1869. In een stad van hout en stro was brand de grootste vijand, en zij waren de ogen. Bovenaan waakt de draak, symbool van waakzaamheid, al sinds de jaren 1370. De huidige is de derde in de rij, geplaatst in 1980; het origineel staat beneden in de toren. De stenen spits is van 1913, gebouwd voor de wereldtentoonstelling ter vervanging van een verroeste gietijzeren constructie, maar wel naar het 14de-eeuwse ontwerp. En dan is er Klokke Roeland, de stormklok uit 1314-15 die de Gentenaars waarschuwde. In 1659 werd ze stukgeslagen en haar 12.000 pond brons omgesmolten tot een beiaard van veertig klokken. De grootste daarvan, de Grote Triomfante, erfde meteen de naam van haar voorganger. Ze barstte in 1914 en hangt nu op het Emile Braunplein, op ooghoogte. Information 12.23560144014241 Zandberg Dit is het hoogste punt van de oude Gentse portus: 13,84 meter boven de zeespiegel. Dat klinkt bescheiden, maar in een stad die gebouwd is op de samenvloeiing van twee rivieren telt elke meter. Precies daarom stond hier van oudsher een openbare waterput, midden op het trechtervormige pleintje. Op het Panoramisch Gezicht op Gent uit 1534, de oudste kaart van de stad, is het plein al herkenbaar met die put in het midden. En in de oudste bewaarde stadsrekeningen, voor de periode 1322-1420, worden voor heel Gent slechts zes openbare putten vermeld - deze was er een van. In de 16de eeuw was de Zandberg bovendien de kern van de wijk waar de belangrijkste Latijnse en humanistische scholen zaten. Wat je nu rond het plein ziet, zijn vooral 18de-eeuwse burger- en herenhuizen met brede bepleisterde lijstgevels. Boven de put kwam in 1684 een pomp, in 1810 vervangen door het huidige monument naar ontwerp van architect Pierre De Broe: een obelisk van zo'n zes meter in empirestijl, met bovenaan de keizerlijke adelaar. Vandaar de bijnaam pomp van Napoleon. Volgens de overlevering verwijst ze naar de belofte die Bonaparte tijdens zijn bezoek aan Gent deed, namelijk dat iedereen over gratis drinkwater moest beschikken - en waar zet je die belofte neer? Op het hoogste punt. Het is het enige openbare monument in Gent dat nog aan de napoleontische tijd herinnert. Vanaf de jaren 1950 stond de pomp droog, tot ze in 2023 na restauratie opnieuw water gaf. Drinkbaar is het niet. Dit is het hoogste punt van de oude Gentse portus: 13,84 meter boven de zeespiegel. Dat klinkt bescheiden, maar in een stad die gebouwd is op de samenvloeiing van twee rivieren telt elke meter. Precies daarom stond hier van oudsher een openbare waterput, midden op het trechtervormige pleintje. Op het Panoramisch Gezicht op Gent uit 1534, de oudste kaart van de stad, is het plein al herkenbaar met die put in het midden. En in de oudste bewaarde stadsrekeningen, voor de periode 1322-1420, worden voor heel Gent slechts zes openbare putten vermeld - deze was er een van. In de 16de eeuw was de Zandberg bovendien de kern van de wijk waar de belangrijkste Latijnse en humanistische scholen zaten. Wat je nu rond het plein ziet, zijn vooral 18de-eeuwse burger- en herenhuizen met brede bepleisterde lijstgevels. Boven de put kwam in 1684 een pomp, in 1810 vervangen door het huidige monument naar ontwerp van architect Pierre De Broe: een obelisk van zo'n zes meter in empirestijl, met bovenaan de keizerlijke adelaar. Vandaar de bijnaam pomp van Napoleon. Volgens de overlevering verwijst ze naar de belofte die Bonaparte tijdens zijn bezoek aan Gent deed, namelijk dat iedereen over gratis drinkwater moest beschikken - en waar zet je die belofte neer? Op het hoogste punt. Het is het enige openbare monument in Gent dat nog aan de napoleontische tijd herinnert. Vanaf de jaren 1950 stond de pomp droog, tot ze in 2023 na restauratie opnieuw water gaf. Drinkbaar is het niet. Information 5.626825200312358 Portus Ganda Hier begint Gent. Ganda is een Keltisch woord dat samenvloeiing of monding betekent, en het is de plek waar de Leie en de Schelde elkaar vinden - de reden waarom er hier überhaupt een stad staat. In de 7de eeuw stichtte de heilige Amandus op deze oever de Sint-Baafsabdij, die zou uitgroeien tot een van de machtigste kloosters van de Lage Landen. Uit de nederzetting eromheen groeide de stad. Al zit er een kanttekening bij: de rivieren hadden vroeger talloze meanders en stroomden samen in een brede laagte tussen de Zandberg en de Sint-Amandsberg, dus waar de historische samenvloeiing precies lag, weet niemand. Wat wel vaststaat, is dat ze verdween. In 1960 werd de Nederschelde, in Gent de Reep genoemd, gedempt om plaats te maken voor de auto. Daarmee was het rivierenknooppunt waaraan de stad haar naam dankt letterlijk van de kaart geveegd. Pas in 2005 kwam hier de passantenhaven Portus Ganda, en in 2018 werd de Reep weer opengelegd, waardoor Leie en Schelde na bijna zestig jaar opnieuw samenvloeien. Ernaast ligt het art-decozwembad Van Eyck, het oudste nog werkende van het land. En in het water zit een rood naakt meisje met een koptelefoon, de Gentse Lorelei van beeldhouwer Johan Meirlaen, die het beeld op een avond met een bootje op het houten staketsel ging plaatsen. Hier begint Gent. Ganda is een Keltisch woord dat samenvloeiing of monding betekent, en het is de plek waar de Leie en de Schelde elkaar vinden - de reden waarom er hier überhaupt een stad staat. In de 7de eeuw stichtte de heilige Amandus op deze oever de Sint-Baafsabdij, die zou uitgroeien tot een van de machtigste kloosters van de Lage Landen. Uit de nederzetting eromheen groeide de stad. Al zit er een kanttekening bij: de rivieren hadden vroeger talloze meanders en stroomden samen in een brede laagte tussen de Zandberg en de Sint-Amandsberg, dus waar de historische samenvloeiing precies lag, weet niemand. Wat wel vaststaat, is dat ze verdween. In 1960 werd de Nederschelde, in Gent de Reep genoemd, gedempt om plaats te maken voor de auto. Daarmee was het rivierenknooppunt waaraan de stad haar naam dankt letterlijk van de kaart geveegd. Pas in 2005 kwam hier de passantenhaven Portus Ganda, en in 2018 werd de Reep weer opengelegd, waardoor Leie en Schelde na bijna zestig jaar opnieuw samenvloeien. Ernaast ligt het art-decozwembad Van Eyck, het oudste nog werkende van het land. En in het water zit een rood naakt meisje met een koptelefoon, de Gentse Lorelei van beeldhouwer Johan Meirlaen, die het beeld op een avond met een bootje op het houten staketsel ging plaatsen. Information 8.785780021554547 Sint-Baafsabdij Rond 630 kwam Amandus, een zendeling uit Aquitanië, naar de plek waar Leie en Schelde samenvloeien om de bewoners van Ganda te bekeren. Dat verliep niet vlot: volgens de overlevering werd hij uitgescholden, geslagen en in de Schelde gegooid. Hij zette door en stichtte twee kloosters, waarvan dit er een is. Een van zijn trouwste volgelingen werd Bavo, een rijke edelman uit Haspengouw die na een losbandige jeugd als kluizenaar in een holle boom aan de Schelde ging wonen. Toen hij stierf, werden zijn resten hier bijgezet, en de verering die daarop volgde bracht zoveel pelgrims en schenkingen op dat de abdij vanaf 864 zijn naam ging dragen. Ze werd verwoest tijdens de invallen van de Noormannen in 851 en 879-883 en lag decennialang in puin, tot de monniken in de 10de eeuw terugkeerden. In de 11de eeuw beleefde ze haar glorieperiode. Het einde kwam van binnenuit het eigen land. In 1540, als onderdeel van de strafmaatregelen tegen het opstandige Gent, liet Karel V de abdij opheffen en grotendeels slopen om er een dwangburcht neer te zetten: het Spanjaardenkasteel, met de kanonnen naar de stad gericht. De monniken trokken met de relieken van Bavo naar de Sint-Janskerk, die daardoor de Sint-Baafskathedraal werd. Wat overbleef, staat er nog: een van de oudste muren van Gent, een romaanse schilderingscyclus in de refter, en sinds eind 19de eeuw het Museum voor Stenen Voorwerpen, waar beeldhouwwerk uit verdwenen Gentse gebouwen samengebracht is. Rond 630 kwam Amandus, een zendeling uit Aquitanië, naar de plek waar Leie en Schelde samenvloeien om de bewoners van Ganda te bekeren. Dat verliep niet vlot: volgens de overlevering werd hij uitgescholden, geslagen en in de Schelde gegooid. Hij zette door en stichtte twee kloosters, waarvan dit er een is. Een van zijn trouwste volgelingen werd Bavo, een rijke edelman uit Haspengouw die na een losbandige jeugd als kluizenaar in een holle boom aan de Schelde ging wonen. Toen hij stierf, werden zijn resten hier bijgezet, en de verering die daarop volgde bracht zoveel pelgrims en schenkingen op dat de abdij vanaf 864 zijn naam ging dragen. Ze werd verwoest tijdens de invallen van de Noormannen in 851 en 879-883 en lag decennialang in puin, tot de monniken in de 10de eeuw terugkeerden. In de 11de eeuw beleefde ze haar glorieperiode. Het einde kwam van binnenuit het eigen land. In 1540, als onderdeel van de strafmaatregelen tegen het opstandige Gent, liet Karel V de abdij opheffen en grotendeels slopen om er een dwangburcht neer te zetten: het Spanjaardenkasteel, met de kanonnen naar de stad gericht. De monniken trokken met de relieken van Bavo naar de Sint-Janskerk, die daardoor de Sint-Baafskathedraal werd. Wat overbleef, staat er nog: een van de oudste muren van Gent, een romaanse schilderingscyclus in de refter, en sinds eind 19de eeuw het Museum voor Stenen Voorwerpen, waar beeldhouwwerk uit verdwenen Gentse gebouwen samengebracht is. Information 9.134022367206798 Coyendanspark De hoofdrolspeler in dit park is een kerk van haagbeuk. Op deze plek stond de romaanse abdijkerk van de Sint-Baafsabdij, tot Karel V ze in 1540 liet slopen. Daarna kwam er van 1857 tot begin jaren 1990 een slachthuis. Na de afbraak daarvan in 1991 besloot men de verdwenen kerk letterlijk opnieuw vorm te geven, maar dan in beplanting: de contouren van het gebouw zijn in haag uitgetekend. Daarvoor moest de Gandastraat verlegd worden, in de as van het gerestaureerde poortgebouw van het slachthuis. Dat witte poortgebouw staat er nog, met een fiets- en wandelpad erdoor, en huisvest nu Herberg Macharius. In de laatste jaren van het slachthuis diende het als vellenkot, waar de huiden van de geslachte dieren te uitlekken hingen. De naam kreeg het park pas in 2014 en verwijst naar de Koeiendans, een feest uit de 15de eeuw. Het Sint-Baafsdorp was toen een kleine agglomeratie van zo'n 1500 inwoners ten oosten van de abdij, die vooral leefde van koeien die graasden op de heernesse, een uitgestrekt meersgebied. Elk jaar op 7 juli werd op de Heernisberg gevierd, met trommels en fluiten en een stevig gelag in de herberg. Nog één ding om naar te zoeken: op 10 november 2019 werd hier een ginkgo geplant, gekweekt uit het zaad van een boom die op 6 augustus 1945 de atoombom op Hiroshima overleefde. De burgemeester van die stad verspreidt die zaden over de wereld als teken van vrede. De hoofdrolspeler in dit park is een kerk van haagbeuk. Op deze plek stond de romaanse abdijkerk van de Sint-Baafsabdij, tot Karel V ze in 1540 liet slopen. Daarna kwam er van 1857 tot begin jaren 1990 een slachthuis. Na de afbraak daarvan in 1991 besloot men de verdwenen kerk letterlijk opnieuw vorm te geven, maar dan in beplanting: de contouren van het gebouw zijn in haag uitgetekend. Daarvoor moest de Gandastraat verlegd worden, in de as van het gerestaureerde poortgebouw van het slachthuis. Dat witte poortgebouw staat er nog, met een fiets- en wandelpad erdoor, en huisvest nu Herberg Macharius. In de laatste jaren van het slachthuis diende het als vellenkot, waar de huiden van de geslachte dieren te uitlekken hingen. De naam kreeg het park pas in 2014 en verwijst naar de Koeiendans, een feest uit de 15de eeuw. Het Sint-Baafsdorp was toen een kleine agglomeratie van zo'n 1500 inwoners ten oosten van de abdij, die vooral leefde van koeien die graasden op de heernesse, een uitgestrekt meersgebied. Elk jaar op 7 juli werd op de Heernisberg gevierd, met trommels en fluiten en een stevig gelag in de herberg. Nog één ding om naar te zoeken: op 10 november 2019 werd hier een ginkgo geplant, gekweekt uit het zaad van een boom die op 6 augustus 1945 de atoombom op Hiroshima overleefde. De burgemeester van die stad verspreidt die zaden over de wereld als teken van vrede. Information 7.438105397563401 Bisdomkaai Het water waar je hier langs loopt is niet zomaar een stadsgracht. Dit is de Nederschelde, in Gent de Reep genoemd, en het was ooit een van de belangrijkste grenzen van Europa: bij het Verdrag van Verdun in 843 scheidde de Schelde West-Francië van Lotharingen. De kaai zelf is veel jonger. Bij de urbanisatiewerken in het Reepgebied werd de Nederschelde tussen de Brabantdam en het Geeraard de Duivelsteen overwelfd (1883-1884), en tussen het Bisdomplein en de monding in de Leie kreeg ze kaaimuren (1887-1890). Zo ontstonden de Bisdomkaai en de Nieuwbrugkaai. Het straatbeeld is dan ook door en door 19de-eeuws, met het neorenaissancegebouw van de vroegere Rijksmiddelbare School en een vrij homogene rij bepleisterde neoclassicistische huizen. Ook dit stuk rivier ontsnapte niet aan 1960. De historische grensrivier werd overwelfd om plaats te maken voor een parking - meer dan duizend jaar geschiedenis onder het asfalt, voor een handvol wagens. Pas bij de recente werken rond de herwaardering van de Schelde-arm kwam het water hier weer open te liggen, en werd de kaaimuur verlaagd zodat je er opnieuw bij kan. Op de kaai staat een beeld van Willem I, koning der Nederlanden van 1815 tot 1830, een periode van sterke economische groei voor Gent. Hij kijkt uit op de Sint-Bavoschool, vroeger de textielfabriek van Lousbergs. Dat is geen toeval. Het water waar je hier langs loopt is niet zomaar een stadsgracht. Dit is de Nederschelde, in Gent de Reep genoemd, en het was ooit een van de belangrijkste grenzen van Europa: bij het Verdrag van Verdun in 843 scheidde de Schelde West-Francië van Lotharingen. De kaai zelf is veel jonger. Bij de urbanisatiewerken in het Reepgebied werd de Nederschelde tussen de Brabantdam en het Geeraard de Duivelsteen overwelfd (1883-1884), en tussen het Bisdomplein en de monding in de Leie kreeg ze kaaimuren (1887-1890). Zo ontstonden de Bisdomkaai en de Nieuwbrugkaai. Het straatbeeld is dan ook door en door 19de-eeuws, met het neorenaissancegebouw van de vroegere Rijksmiddelbare School en een vrij homogene rij bepleisterde neoclassicistische huizen. Ook dit stuk rivier ontsnapte niet aan 1960. De historische grensrivier werd overwelfd om plaats te maken voor een parking - meer dan duizend jaar geschiedenis onder het asfalt, voor een handvol wagens. Pas bij de recente werken rond de herwaardering van de Schelde-arm kwam het water hier weer open te liggen, en werd de kaaimuur verlaagd zodat je er opnieuw bij kan. Op de kaai staat een beeld van Willem I, koning der Nederlanden van 1815 tot 1830, een periode van sterke economische groei voor Gent. Hij kijkt uit op de Sint-Bavoschool, vroeger de textielfabriek van Lousbergs. Dat is geen toeval. Information 9.480339615272554 Geeraard de Duivelsteen Samen met het Gravensteen is dit een van de weinige middeleeuwse ridderverblijven die Gent nog heeft. Het steen dateert uit de 13de eeuw en verdedigde de portus aan de Reep. De naam komt van Geraard, ridder uit de hooggeboren familie van Gent, die het gebouw in de tweede helft van die eeuw bewoonde. Zijn bijnaam kreeg hij vooral omwille van zijn donkere haar en huid, en blijkbaar droeg hij hem met plezier: er zijn oorkonden bewaard die hij ondertekende als Gerardus de Gandavo, miles, dictus diabolus - Geraard van Gent, ridder, bijgenaamd de duivel. De volksmond maakte er meer van. Volgens de legende weigerde hij als tiener met zijn vader op kruistocht te trekken, waarna die kort daarna dood in zijn bed werd gevonden. Vermoord door zijn eigen bloed, fluisterde men. Geraard stierf kinderloos en ligt begraven in wat nu de Sint-Baafskathedraal is. Weinig gebouwen in Gent hebben zoveel levens gehad. Sinds de 14de eeuw is het stadseigendom, en sindsdien deed het dienst als wapenarsenaal, klooster, school der Hiëronymieten, bisschoppelijk seminarie, tuchthuis en brandweerkazerne. In 1623 kwam er een dolhuis voor krankzinnigen bij, samen met een tehuis voor mannelijke wezen. Eind 19de eeuw kocht het Rijk het gebouw, liet het tussen 1890 en 1902 restaureren en richtte er het Rijksarchief in - waarvoor een volledig nieuwe vleugel werd bijgebouwd in dezelfde stijl. Wat je nu ziet is dus voor een groot deel 19de-eeuwse reconstructie. Van het oorspronkelijke steen bleef enkel de vervallen oostelijke vleugel langs de Nederschelde over, met de donjon. Samen met het Gravensteen is dit een van de weinige middeleeuwse ridderverblijven die Gent nog heeft. Het steen dateert uit de 13de eeuw en verdedigde de portus aan de Reep. De naam komt van Geraard, ridder uit de hooggeboren familie van Gent, die het gebouw in de tweede helft van die eeuw bewoonde. Zijn bijnaam kreeg hij vooral omwille van zijn donkere haar en huid, en blijkbaar droeg hij hem met plezier: er zijn oorkonden bewaard die hij ondertekende als Gerardus de Gandavo, miles, dictus diabolus - Geraard van Gent, ridder, bijgenaamd de duivel. De volksmond maakte er meer van. Volgens de legende weigerde hij als tiener met zijn vader op kruistocht te trekken, waarna die kort daarna dood in zijn bed werd gevonden. Vermoord door zijn eigen bloed, fluisterde men. Geraard stierf kinderloos en ligt begraven in wat nu de Sint-Baafskathedraal is. Weinig gebouwen in Gent hebben zoveel levens gehad. Sinds de 14de eeuw is het stadseigendom, en sindsdien deed het dienst als wapenarsenaal, klooster, school der Hiëronymieten, bisschoppelijk seminarie, tuchthuis en brandweerkazerne. In 1623 kwam er een dolhuis voor krankzinnigen bij, samen met een tehuis voor mannelijke wezen. Eind 19de eeuw kocht het Rijk het gebouw, liet het tussen 1890 en 1902 restaureren en richtte er het Rijksarchief in - waarvoor een volledig nieuwe vleugel werd bijgebouwd in dezelfde stijl. Wat je nu ziet is dus voor een groot deel 19de-eeuwse reconstructie. Van het oorspronkelijke steen bleef enkel de vervallen oostelijke vleugel langs de Nederschelde over, met de donjon. Information 11.91261527186153 Sint-Baafskathedraal De oudste vermelding dateert van 942, toen Transmarus, bisschop van Doornik, hier een kerkje inwijdde gewijd aan Johannes de Doper - de patroonheilige van de wolwevers. Van de romaanse kerk die er midden 12de eeuw op volgde, rest enkel nog de crypte met haar muurschilderingen. Vanaf de 14de eeuw werd die in fasen vervangen door het gotische gebouw dat je nu ziet, een werk dat pas rond 1558-1559 afgerond raakte. Toen Karel V hier in 1500 gedoopt werd, was die metamorfose dus nog volop bezig. En de kerk heette toen nog gewoon de Sint-Janskerk. Dat ze vandaag anders heet, heeft alles te maken met wat diezelfde Karel veertig jaar later deed: na de opstand van 1540 liet hij de Sint-Baafsabdij opheffen en slopen voor een Spaans kasteel. De monniken werden kanunniken, verhuisden met hun kapittel en met de relieken van Sint-Bavo naar de Sint-Janskerk, en gaven de kerk hun naam. In 1559 kwam er een bisdom Gent, en werd ze kathedraal. Al voor dat alles hing hier het grootste kunstwerk van de stad. In 1432 kwam in een van de nieuwe straalkapellen het monumentale altaarstuk van de broers Hubert en Jan van Eyck: De aanbidding van het Lam Gods. Het overleefde de Beeldenstorm, oorlogen en roofpartijen, maar niet alles kwam terug. In 1934 werd een paneel gestolen dat nooit is teruggevonden. Er wordt nog altijd naar gezocht. De oudste vermelding dateert van 942, toen Transmarus, bisschop van Doornik, hier een kerkje inwijdde gewijd aan Johannes de Doper - de patroonheilige van de wolwevers. Van de romaanse kerk die er midden 12de eeuw op volgde, rest enkel nog de crypte met haar muurschilderingen. Vanaf de 14de eeuw werd die in fasen vervangen door het gotische gebouw dat je nu ziet, een werk dat pas rond 1558-1559 afgerond raakte. Toen Karel V hier in 1500 gedoopt werd, was die metamorfose dus nog volop bezig. En de kerk heette toen nog gewoon de Sint-Janskerk. Dat ze vandaag anders heet, heeft alles te maken met wat diezelfde Karel veertig jaar later deed: na de opstand van 1540 liet hij de Sint-Baafsabdij opheffen en slopen voor een Spaans kasteel. De monniken werden kanunniken, verhuisden met hun kapittel en met de relieken van Sint-Bavo naar de Sint-Janskerk, en gaven de kerk hun naam. In 1559 kwam er een bisdom Gent, en werd ze kathedraal. Al voor dat alles hing hier het grootste kunstwerk van de stad. In 1432 kwam in een van de nieuwe straalkapellen het monumentale altaarstuk van de broers Hubert en Jan van Eyck: De aanbidding van het Lam Gods. Het overleefde de Beeldenstorm, oorlogen en roofpartijen, maar niet alles kwam terug. In 1934 werd een paneel gestolen dat nooit is teruggevonden. Er wordt nog altijd naar gezocht. Information 8.466105583332514 Sint-Niklaaskerk Dit is de kerk van de kooplui. Op deze plek stond al in de 11de-12de eeuw een romaanse kerk, die bij de grote stadsbrand van 4 mei 1120 volledig afbrandde. Begin 13de eeuw begon men aan een veel grotere opvolger in Doornikse blauwsteen, in Scheldegotiek. Betaald werd die grotendeels door de handelaars van de Korenmarkt, en dat had alles te maken met het stapelrecht: elke graanschipper die Gent doorkruiste moest een deel van zijn lading in de stad achterlaten, dat de Gentse handelaars vervolgens met flinke winst doorverkochten. Van dat geld kwam deze kerk. De gilden en ambachten kregen er hun eigen kapellen in de zijbeuken, wat meteen verklaart waarom er zoveel kunst binnen staat. Dat de kerk aan Sint-Niklaas gewijd is, de patroonheilige van kooplieden en schippers, is dan ook geen toeval. Het meest bijzondere zie je pas goed van binnen. De toren van 76 meter staat niet boven de ingang, maar boven de kruising van hoofd- en zijbeuken - typisch voor de Scheldegotiek. Het is een lantaarntoren: hij laat daglicht recht in de dwarsbeuk vallen. Voor het Belfort er stond, deed deze toren dienst als de stedelijke wacht- en klokkentoren; pas in 1442 verhuisden de torenwachters. De geschiedenis van het gebouw is verder één lange aaneenschakeling van branden en stabiliteitsproblemen. In 1960 werd de kerk gesloten voor een grondige restauratie. Daar wordt nog altijd aan gewerkt. Dit is de kerk van de kooplui. Op deze plek stond al in de 11de-12de eeuw een romaanse kerk, die bij de grote stadsbrand van 4 mei 1120 volledig afbrandde. Begin 13de eeuw begon men aan een veel grotere opvolger in Doornikse blauwsteen, in Scheldegotiek. Betaald werd die grotendeels door de handelaars van de Korenmarkt, en dat had alles te maken met het stapelrecht: elke graanschipper die Gent doorkruiste moest een deel van zijn lading in de stad achterlaten, dat de Gentse handelaars vervolgens met flinke winst doorverkochten. Van dat geld kwam deze kerk. De gilden en ambachten kregen er hun eigen kapellen in de zijbeuken, wat meteen verklaart waarom er zoveel kunst binnen staat. Dat de kerk aan Sint-Niklaas gewijd is, de patroonheilige van kooplieden en schippers, is dan ook geen toeval. Het meest bijzondere zie je pas goed van binnen. De toren van 76 meter staat niet boven de ingang, maar boven de kruising van hoofd- en zijbeuken - typisch voor de Scheldegotiek. Het is een lantaarntoren: hij laat daglicht recht in de dwarsbeuk vallen. Voor het Belfort er stond, deed deze toren dienst als de stedelijke wacht- en klokkentoren; pas in 1442 verhuisden de torenwachters. De geschiedenis van het gebouw is verder één lange aaneenschakeling van branden en stabiliteitsproblemen. In 1960 werd de kerk gesloten voor een grondige restauratie. Daar wordt nog altijd aan gewerkt. Information 7.121453867854723 Korenlei en Graslei Tot in de 18de eeuw heetten beide oevers samen gewoon Tussenbruggen: het stuk Leie tussen de Grasbrug en de Sint-Michielsbrug. Dit was acht eeuwen lang de haven van Gent, en dankzij het stapelrecht het centrale punt van de Vlaamse graanhandel. In de 16de eeuw stonden er in de buurt zo'n 150 stapelhuizen, allemaal met zware eikenhouten vloeren om het gewicht van het graan te dragen. Het Korenstapelhuis op Graslei 10 dateert uit de 13de eeuw en heeft naar verluidt de oudste trapgevel ter wereld; volgens een renteboek van eind 13de eeuw had het vooraan en achteraan telkens vijf korenzolders boven elkaar. Verder zie je het Eerste Korenmetershuis (1435), het Tolhuisje (1682), het tweede Korenmetershuis (1698) en het gotische Gildehuis der Vrije Schippers (1531). Aan de overkant staat dat van de Onvrije Schippers - want wie niet vrij was, moest zijn lading in Gent overladen op Gentse boten. En dan de kanttekening bij het mooiste plaatje van Gent: een groot deel ervan is gereconstrueerd, met het oog op de wereldtentoonstelling van 1913. Het pronkstuk van die operatie is het Gildehuis der Metselaars op nummer 8, in 1912 nagebouwd naar de originele plannen. Het echte 16de-eeuwse Metselaarshuis was namelijk achter latere gevels verdwenen en simpelweg vergeten - tot het in 1976 bij verbouwingswerken werd teruggevonden, in de Cataloniëstraat tegenover de Sint-Niklaaskerk. Daar staat het nog, met zes dansende figuurtjes die op de trapgevel meedraaien met de wind. De kopie kreeg de mooiste plek, het origineel de zijstraat. Tot in de 18de eeuw heetten beide oevers samen gewoon Tussenbruggen: het stuk Leie tussen de Grasbrug en de Sint-Michielsbrug. Dit was acht eeuwen lang de haven van Gent, en dankzij het stapelrecht het centrale punt van de Vlaamse graanhandel. In de 16de eeuw stonden er in de buurt zo'n 150 stapelhuizen, allemaal met zware eikenhouten vloeren om het gewicht van het graan te dragen. Het Korenstapelhuis op Graslei 10 dateert uit de 13de eeuw en heeft naar verluidt de oudste trapgevel ter wereld; volgens een renteboek van eind 13de eeuw had het vooraan en achteraan telkens vijf korenzolders boven elkaar. Verder zie je het Eerste Korenmetershuis (1435), het Tolhuisje (1682), het tweede Korenmetershuis (1698) en het gotische Gildehuis der Vrije Schippers (1531). Aan de overkant staat dat van de Onvrije Schippers - want wie niet vrij was, moest zijn lading in Gent overladen op Gentse boten. En dan de kanttekening bij het mooiste plaatje van Gent: een groot deel ervan is gereconstrueerd, met het oog op de wereldtentoonstelling van 1913. Het pronkstuk van die operatie is het Gildehuis der Metselaars op nummer 8, in 1912 nagebouwd naar de originele plannen. Het echte 16de-eeuwse Metselaarshuis was namelijk achter latere gevels verdwenen en simpelweg vergeten - tot het in 1976 bij verbouwingswerken werd teruggevonden, in de Cataloniëstraat tegenover de Sint-Niklaaskerk. Daar staat het nog, met zes dansende figuurtjes die op de trapgevel meedraaien met de wind. De kopie kreeg de mooiste plek, het origineel de zijstraat. Information 7.777662745210047 Hoofdbrug Deze brug over de Lieve in de Burgstraat draagt twee namen, en allebei kloppen ze. Ze heette de Hoofdbrug omdat ze de voornaamste brug was van 's Gravenburg, het versterkte gebied rond het Gravensteen: een domein met eigen poorten, eigen grachten en een eigen bestuur, aan de ene kant begrensd door de Leie en aan de andere door de Lieve, die via een verbindingsgracht - de latere Plotersgracht - aan de Schipgracht hing. Wie het grafelijke domein in of uit wilde, passeerde hier. Maar ze heet ook de Onthoofdingsbrug, en dat is even letterlijk bedoeld. Vanaf 1297 werden hier burgers onthoofd die zich aan zware misdaden hadden schuldig gemaakt. Dat bleef zo tot 1585, bijna drie eeuwen lang. Samen met het Sint-Veerleplein was dit een van de plaatsen waar de Gentse rechtspraak zichtbaar werd uitgevoerd, in de open lucht en voor publiek. Van dat verleden is niets meer te zien: de huidige brug dateert van 1950 en werd in 2015 verstevigd met extra stalen liggers onderaan. Alleen de naam is blijven staan. Deze brug over de Lieve in de Burgstraat draagt twee namen, en allebei kloppen ze. Ze heette de Hoofdbrug omdat ze de voornaamste brug was van 's Gravenburg, het versterkte gebied rond het Gravensteen: een domein met eigen poorten, eigen grachten en een eigen bestuur, aan de ene kant begrensd door de Leie en aan de andere door de Lieve, die via een verbindingsgracht - de latere Plotersgracht - aan de Schipgracht hing. Wie het grafelijke domein in of uit wilde, passeerde hier. Maar ze heet ook de Onthoofdingsbrug, en dat is even letterlijk bedoeld. Vanaf 1297 werden hier burgers onthoofd die zich aan zware misdaden hadden schuldig gemaakt. Dat bleef zo tot 1585, bijna drie eeuwen lang. Samen met het Sint-Veerleplein was dit een van de plaatsen waar de Gentse rechtspraak zichtbaar werd uitgevoerd, in de open lucht en voor publiek. Van dat verleden is niets meer te zien: de huidige brug dateert van 1950 en werd in 2015 verstevigd met extra stalen liggers onderaan. Alleen de naam is blijven staan. Information 8.164114626011958 Gravensteen De graven van Vlaanderen kozen voor hun versterking een hoge zandduin met moerassige oevers, midden tussen de Leie-armen. Rond 1180 liet Filips van den Elzas daarop een volledig nieuwe burcht optrekken, naar het model van de kruisvaarderskastelen die hij in het Oosten had gezien. De motteheuvel werd verhoogd, de centrale zaal groeide uit tot een donjon van zo'n dertig meter en de omheining kreeg 24 uitkragende torens. Boven de ingang staat in het Latijn wie het gebouwd heeft en wanneer, wat de bedoeling van het hele project vrij goed samenvat. Tot 1353 woonden de graven hier; daarna verhuisden ze naar het comfortabelere Hof ten Walle en werd het steen achtereenvolgens rechtbank, munt en gevangenis met folterkamers. Daarna ging het snel bergaf. Eind 18de eeuw kwam het in privéhanden en werd het opgevuld met een katoenspinnerij, een metaalatelier en een beluik voor een vijftigtal arbeidersgezinnen, met huisjes tegen en binnen de muren. Tegen het einde van de 19de eeuw stond er een half vervallen gebouw dat men wilde slopen om als bouwgrond te verkopen. Er was geen interesse - en daarom staat het er nog. Stad en staat kochten de site terug en architect Jozef De Waele herbouwde ze in romantische stijl, waarbij heel wat onderdelen op geen enkele reële middeleeuwse situatie teruggaan. Eén leger heeft de burcht ooit ingenomen: in 1949 bezetten Gentse studenten het kasteel uit protest tegen een verhoging van de bierprijs. De Slag om het Gravensteen wordt elk jaar in november nog herdacht. De graven van Vlaanderen kozen voor hun versterking een hoge zandduin met moerassige oevers, midden tussen de Leie-armen. Rond 1180 liet Filips van den Elzas daarop een volledig nieuwe burcht optrekken, naar het model van de kruisvaarderskastelen die hij in het Oosten had gezien. De motteheuvel werd verhoogd, de centrale zaal groeide uit tot een donjon van zo'n dertig meter en de omheining kreeg 24 uitkragende torens. Boven de ingang staat in het Latijn wie het gebouwd heeft en wanneer, wat de bedoeling van het hele project vrij goed samenvat. Tot 1353 woonden de graven hier; daarna verhuisden ze naar het comfortabelere Hof ten Walle en werd het steen achtereenvolgens rechtbank, munt en gevangenis met folterkamers. Daarna ging het snel bergaf. Eind 18de eeuw kwam het in privéhanden en werd het opgevuld met een katoenspinnerij, een metaalatelier en een beluik voor een vijftigtal arbeidersgezinnen, met huisjes tegen en binnen de muren. Tegen het einde van de 19de eeuw stond er een half vervallen gebouw dat men wilde slopen om als bouwgrond te verkopen. Er was geen interesse - en daarom staat het er nog. Stad en staat kochten de site terug en architect Jozef De Waele herbouwde ze in romantische stijl, waarbij heel wat onderdelen op geen enkele reële middeleeuwse situatie teruggaan. Eén leger heeft de burcht ooit ingenomen: in 1949 bezetten Gentse studenten het kasteel uit protest tegen een verhoging van de bierprijs. De Slag om het Gravensteen wordt elk jaar in november nog herdacht. Information Het Historische Hart 8 8 8 8 7.91 7.49 8.07 9 8.63 8.63 7.91 7.99 8 8 8 8 7.5 7.05 7.01 7.07 8 8 8 8 8 8 8 7.22 7.07 7.06 7 7 7 7 7.42 7.44 7.42 7 7.1 7.09 7 7 7 7 6.98 7 7.78 7.95 8 8 8 8 8 7.38 7.01 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7.01 7.17 7.38 8 7.98 7.15 7.09 7.15 7 7 7 7.07 7.03 7 7 7.48 7.99 8 7.27 7.01 7 7 7 7 7 7.46 7.48 7 8 8 8 8 8 7.48 7 7.05 8 8 8 8 8 8 8 7.54 8.45 8.79 8.42 8 8 8 8 8 8 8.72 9 9.03 10.94 11 10 10.53 11 11.01 11.13 11.49 12 12 12 12 11 11 11 10.81 10.66 10 10 9.06 9 10 10.01 10 11 11 11.01 11.01 12 12 12 12.86 13 13 13.74 14 14 14 14 13.3 12.94 11.8 11.74 11.22 11.11 11.04 8.39 8.03 8 8 8 8 8 8 8 8 8 8 7.97 7.44 7.62 6.23 6.94 6.86 6.86 6.84 6.78 6.74 6.75 6.49 6.38 6.43 7 6.5 6.84 6.48 6.18 6.22 7.67 7.83 7.89 7.34 9.69 8.5 9.3 9.83 9.83 8.44 8.77 8.54 8.66 8.7 9 8.99 8.99 8.68 8.86 8.86 8.93 9 9 9 9 8.64 8.7 9.23 9.83 8.42 9.69 7.34 7.89 8 7 7 7 7 7 7 7.8 7.85 7.44 7.97 7 7.1 7 7.24 7 7.22 7.85 7.74 7.7 7.78 7.98 8 7.98 8 8.05 9 9 9 9.13 9.2 9.25 10 11.38 12 12 12 12 11.83 11.02 11.03 11.02 11.12 11.12 10.81 10.81 10.49 10 9 9 9 9 9 9 8.36 8.68 9 8.95 10.03 6.62 6.79 6.82 7 7 7 7 6.21 6.24 7 7 7.09 7 7 7 7 7.5 7.7 7.72 8.21 8.16 8.16 8.21 8.71 9 9 9 9 8.07 7.49 7.91 8 8 8 8